شهر شعر و شیرینزبانی از پنجم مهرماه امسال بهطرزی بیسابقه رنگ و بوی جشن گرفته است؛ آنگاه که سبد برنامههای «مهر شیراز» و «مهر فارس» ــ که با محوریت روز ملی حافظ در بیستم مهرماه سامان یافته ــ روی کاغذ آمد، مقایسه با سالهای پیش از آن، اغراقآمیز به نظر نمیرسید؛ بیش از ۲۰۰ برنامه در سه هفته، از رژه موتوری در روز نخست تا جشنواره خرما در روز واپسین، و از تورهای بافت تاریخی تا همایش بینالمللی گردشگری سلامت.
برنامههای امسال را میتوان در سه محور خواند. محور نخست، گردشگری در بافت تاریخی است؛ جایی که سلسلهتورهای «بیست گنج» طی بیست حلقه، مسافران را از مساجد و بازارهای تاریخی و خانههای قدیمی تا گورستان تاریخی دارالسلام میبرند.
همزمان، سلسلهتورهای «کوچهگردی» در گذرگاههای هفتپیچ و سرباغ و بازارچه فیلیها، و تورهای «گردشگری ادبی» با محوریت حافظ و سعدی ــ از «ز رکنآباد تا حافظیه» و «سرای اتابک» و «شیراز روزگار حافظ» ــ ادبیات را از کتابخانه به خیابان میکشانند.
نخستین تور گردشگری سبز بافت تاریخی با اسکوتر نیز از ارگ کریمخان آغاز میشود؛ اتفاقی که نشان میدهد سازماندهندگان به دنبال معرفیِ «شیراز تندرو» نیستند، بلکه شهر را آهسته و در قدمزدن، روایت میکنند.
محور دوم، برنامههای حافظمحور است؛ نمایشگاه «سکه شیراز در روزگار حافظ» در موزه باغ دلگشا تقریبا در تمام طول این دوره دایر است، سلسله نشستهای «از شور عرفان تا راز غزل» هر روز ساعت ۱۸ در باغموزه مشاهیر (حافظیه) برگزار میشود، «گذر هنری حافظیه» هر روز در حافظیه برپاست و در روزهای پایانی، اپرای حافظ روی صحنه میرود؛ برنامهای که شاید پرچمدار هنری امسال باشد.
محور سوم، سمینارها و رویدادهای تخصصی است؛ همایش ملی سرمایهگذاری گردشگری، همایش بینالمللی گردشگری سلامت، نشست ملی رئیسان صنوف گردشگری کشور، اکسپو فارس در نمایشگاه بینالمللی و نشست تخصصی دفاتر خدمات مسافرتی فعال در حوزه تورهای ورودی استان.
حضور چنین مجموعهای از رویدادهای صنفی و سرمایهگذاری در کنار برنامههای فرهنگی، نشان میدهد مهر امسال فقط «جشن» نیست؛ تلاشی است برای گذاشتن اقتصاد گردشگری فارس روی میز گفتوگو.
برنامهها به شیراز محدود نمیمانند؛ «مهر فارس» تقریبا بر نقشه کل استان گسترده است؛ در اقلید، نمایشگاه آیین و رسوم و صنایعدستی در تنگ براق و جشنواره سنتی «کلوخپزان» برپا میشود؛ در داراب، خانه تاریخی سوخکیان میزبان نمایشگاه صنایعدستی است و تور سهروزه «دارابگرد ــ نقش شاپور ــ مسجد سنگی» دانشآموزان و دانشجویان تازهوارد را به شهر باستانی میبرد.
در نیریز، برنامهای که بیش از بقیه چشم را میگیرد، مسابقه هوش مصنوعی برای تعیین مسیرهای گردشگری استان است؛ رویدادی که پیوند سنت و فناوری را در شهری کوچک به نمایش میگذارد و کنار آن، «تولید محتوای مجازی توسط راهنمایان کوچک با همکاری مهدکودکها» هم بیسابقه است.
در آباده، کاروانسرای تاریخی ایزدخواست به رویداد گردشگری تبدیل میشود و سفرهخانه سنتی «خاننشین» در صغاد و اقامتگاه سنتی «ماهتابان» افتتاح میگردند؛ در مرودشت، جشنواره گردشگری و صنایعدستی به مناسبت روز ملی روستا و عشایر چند روز پابرجاست؛ در فسا، تور کوهنوردی چناران با همکاری انجمن حافظان میراث فرهنگی برگزار میشود.
در کوهچنار نیز رویداد پشمریسی با لباس محلی و نمایشگاه محصولات بومی در پارک ساحلی، روستا را به شهر میآورد.
برج این برج، دوشنبه بیستم مهرماه، روز ملی حافظ است: همایش رسمی یادروز حافظ با حضور مقامات ملی و استانی در حافظیه، همایش علمی «حافظ و آفرینشهای هنری»، نمایشگاه عکس «شیراز و حافظ» در گالری سرو و سینمای مستند گردشگری، و ادامهی اپرای حافظ.
یک روز پیش از آن، نشست «تیرازیس؛ شیراز باستان» و کنار آن، برنامه «سومین رویداد جلیقه ایرانی» در بازار هنر، تصویر کامل این هفته را میسازند: ترکیب پژوهش، اجرا و بازار.
بعد از روز حافظ هم برنامهها ادامه دارد: گرامیداشت یکصدمین سال شوریده شیرازی در سعدیه، نشست «عطر شعر، طعم شیراز»، کنسرت ناصر زینلی در تالار حافظ، شب فرهیختگان فرهنگ و هنر فارس و در واپسین روز، دو اتفاق انسانی: رژه موتوری از مجتمع گردشگری خلیج فارس تا خانه جهانگرد، و گلریزان مهر؛ آزادسازی تعدادی از زندانیان جرائم مالیِ غیرعمد با حمایت مالی فعالان گردشگری.
کسی که فهرست برنامهها را میخواند، از این بند آخر شگفتزده میشود؛ اما همین بند است که روح ماجرای «مهر شیراز» را نشان میدهد: صنفی که برای شهرش دست به کار میشود، تا جای ممکن برای همه، حتی آنهایی که پشت دیوارها ماندند.
مهرماه امسال برای فارس، فقط تقویمی از برنامهها نیست؛ آزمونی است برای این ادعا که شیراز میتواند پایتخت گردشگری ادبی ایران باشد.
تورهایی که ادبیات را به کوچه میآورند، نمایشگاههایی که سکههای حافظ روزگار را از صندوق تاریخ بیرون میآورند، و همایشهایی که سرمایهگذار را به پای میز گردشگری سلامت مینشینند، همه یک حرف مشترک دارند: حافظ، منبع درآمد فرهنگی این شهر هم هست؛ به شرط آنکه شهری که به نامش مینازد، به اندازه نامش برایش برنامه بریزد.
*مدیرکل میراثفرهنگی،گردشگری و صنایعدستی