به گزارش ایرنا ، تالابها به عنوان یکی از مهمترین زیستگاههای طبیعی جهان نقش زیادی در دوام بقای حیات وحش، تامین آب شیرین و حفظ تعادل زیستی دارند و با توجه به نیاز فزاینده و کاهش زیستگاههای پرندگان مهاجر و محلهای مناسب برای تخمریزی ماهیها، ارزش تالاب های موجود به مرور زمان بیشتر شده است.
حفظ این سیستم پیچیده اکولوژیک و سود جستن از منابع بیشمار اقتصادی، تفرجگاهی و ژنتیکی در گرو مطالعه و شناخت دقیق هر تالاب است و بدون اندیشیدن به محیط زیست، بهبود و ارتقای کیفیت زندگی انسانها در چارچوب هر گونه هدف و بهرهوری از طبیعت امکانپذیر نخواهد بود.
مهاجرت پرندگان از عرضهای شمالی کره زمین شامل مناطق سردسیر سیبری و اروپای شرقی و غربی، همزمان با سرد شدن هوا و محدودیت منابع غذایی در این مناطق به تالابهای گلستان از اوایل نیمه دوم سال آغاز میشود و این پرندگان تا نیمه یا اواخر فروردین ماه متناسب با درجه دمای هوا در تالابهای استان میمانند و از منابع غذایی آن تغذیه میکنند.
انواع مرغابیها، قو، پلیکان، حواصیل، چنگر، پرستوها، آبچلیکها، غاز، فلامینگو، باکلان و عقاب دریایی دم سفید از جمله گونههای پرندگان مهاجری هستند که نیمی از سال را در زیستگاههای آبی گلستان ساکن میشوند.
عبور از کنار تالابهایی که طبق گفته متولیان چهار هزار و ۱۵۰ هکتار آب دارند و پرندگان بر فراز آن در حال پرواز هستند علاوه بر خوب کردن حال مردم بومی، باعث ثبت لحظات زیبا برای گردشگران در حال سفر از غرب تا شرق گلستان میشود اما بازهم خشکی تالاب بینالمللی آلاگل به عنوان یکی از زیستگاههای اصلی پرندگان مهاجر زمستان گذران همچنان نگرانیهایی را برای دوستداران محیط زیست به دنبال دارد.
آبگیری چهار هزار هکتار از تالابهای گلستان
تالاب بین المللی آلاگل با وسعت ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار در کنار ۲ تالاب آجیگل و آلماگل به عنوان زیستگاه گیاهان و جانوران در شمال استان گلستان در چند سال گذشته به دلیل تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگیها در کنار تبخیر بالا در برخی از ماهها درگیر خشکسالی شدند که این روند با بارندگیها مناسب امسال و جریان یافتن چندین دوره سیلاب از مناطق بالادست برای آلماگل و آجیگل بهتر شد اما تالاب آلاگل به عنوان زیستگاه آبی شاخص پرندگان زمستان گذران با وجود رهاسازی آب در بستر آن اکنون خشک است.
به گفته میثم مددی رییس اداره حفاظت و احیای تالابهای ادارهکل حفاظت محیط زیست گلستان، سه هزار و ۵۰۰ هکتار از تالاب گمیشان با رهاسازی پساب مزارع میگوی گمیشان، ۱۰۰ هکتار از تالاب آلماگل و ۱۵۰ هکتار از تالاب آجیگل در کنار ۴۰۰ هکتار از دریاچه شور با جریان یافتن سیلابهای ناشی از بارندگیها آبگیری شده اما تالاب بینالمللی آلاگل یکی از مهمترین تالابهای کشور خشک به شمار میرود که بخش زیادی از آن به تغییرات اقلیمی بر میگردد و در کنار آن دخالت انسانی در حوزه بالادست در خراسان شمالی و کشور ترکمنستان هم تاثیرگذار است.
کارشناسان حوزه محیط زیست معتقدند: کنترل سیلابهای بالادستی و به دام انداختن رسوبات ناشی از آن و تثبیت مواد آلاینده حمل شده، میزبانی از پرندگان آبزی و کنار آبزی زمستان گذران از گونههای در معرض خطر انقراض و آسیب پذیر مانند پلیکان پاخاکستری، غاز پیشانی سفید کوچک، عقاب شاهی، عقاب دریایی دم سفید و اردک سرسفید، تولید زیستتوده یا بیومس به عنوان یک منبع تجدیدپذیر انرژی برای انواع زیستمندان اعم از پرندگان و ماهیان و سایت مطالعات علمی و تحقیقاتی و امرار معاش جوامع محلی از طریق شکار و صید پرندگان، ماهیان و سایر موجودات زنده آن از مهمترین دلایل اهمیت تالابهای بین المللی گلستان بهحساب میآید.
وجود علف شور، جارو ترکمنی، سلمه سفید، گزشاهی، خارشتر و یوالف و زیست پستاندارانی نظیر روباه معمولی، روباه سردم سیاه (ترکمنی)، گربه دشتی، شغال، گراز، تشی، جردبزرگ، جردلیبی و موش صحرایی و خزندگانی مانند قورباغه مردابی، وزغ سبز، الک پشت برکهای، الک پشت افغانی، انواع مارمولک، کورمار سلیمانی، مارآبی، مارچلیپر، مارآتشی، تیرمار، سیاه ماهی و طیف وسیعی از پرندگان آبزی، کنارآبزی و خشکیزی از جاذبههای تالابهای بین المللی گلستان محسوب میشود.
تالابها گنجینهای طبیعی گلستان، نیازمند حمایت
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار گلستان در نشست ستاد استانی هماهنگی و مدیریت تالابها گفت: تالابها به عنوان نعمت و موهبتی الهی برای گلستان در حال تخریب و از بین رفتن هستند و لازم است برای حفظ و نگهداری آنها همه دستگاههای متولی وارد عرصه شوند.
سیدمهدی مهیائی افزود: استفاده از ظرفیت مراکز دانشگاهی و علمی باید در سیاستگذاری و برنامهریزیهای زیستمحیطی مورد توجه قرار گیرد و در کنار ظرفیتهای داخلی، بهرهگیری از تجربههای موفق کشورهای پیشرو در حوزه محیطزیست نیز میتواند به ارتقای کیفیت اقدامات کمک کند.
گزارش اقدامات اولویت دار برنامه مدیریت زیست بومی مجموعه تالابهای بین المللی آلاگل، آلماگل و آجیگل، آخرین وضعیت پسروی آب دریای خزر، وضعیت فعلی کانال آشوراده، رسوب گذاری در بستر و تراز آب در خلیج گرگان، گزارش احداث ایستگاه پمپاژ آب دریا از کانالهای آبرسان مجتمع میگوی به تالاب بین المللی گمیشان، گزارش اجرای تعهدات کانال آبرسان میگو(MC) و اقدامات تأمین حقابه تالابها و گزارش لایروبی مسیرهای آبرسان تالابها از محورهای اصلی این نشست بود.
در ادامه این نشست، نمایندگان دستگاههای اجرایی حاضر نیز گزارشی از روند پیشرفت اقدامات و برنامههای اجرایی خود در چارچوب طرحهای جامع احیای تالابهای استان ارائه کردند و بر ضرورت هماهنگی و همکاری بینبخشی برای تحقق اهداف احیایی تاکید شد.
تالاب بین المللی «آلاگل» با ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار، «آجیگل» با ۳۲۰ هکتار و «آلماگل» با ۲۰۷ هکتار مساحت سال ۱۳۵۰ با هدف حفاظت از تالابهای مهم به همراه تالابهای دیگر ایران با هدف حمایت بهتر از آنها و زیستمندانی که در آن زندگی میکنند به ثبت کنوانسیون رامسر رسید.
این سه تالاب بینالمللی که در بخش داشلیبرون گنبدکاووس نزدیک به مرز ایران و ترکمنستان و در فاصله کمی نسبت به هم واقع شدند و در مجموع افزون بر سه هزار هکتار مساحت دارند و تامین آب آنها از طریق سیلابهای فصلی رودخانه مرزی اترک است.
تالاب گمیشان هم با ۱۸ هزار هکتار وسعت در زمره تالابهای ساحلی - دریایی و به عنوان یک تالاب حاشیهای و بین المللی در جنوب شرقی دریای خزر قرار گرفته که به طور مستقیم تحت تاثیر نوسانات آب دریای خزر قرار دارد.