به گزارش ایرنا ، اورژانس بیمارستان جایی است که فاصله میان ورود یک بیمار و آغاز اقدامات درمانی میتواند در سرنوشت درمان او اثرگذار باشد، بخشی که در طول شبانهروز با بیماران و همراهانی مواجه است که هر کدام با شرایط، نیاز و میزان متفاوتی از فوریت درمانی مراجعه میکنند.
در چنین محیطی مدیریت همزمان زمان، نیروی انسانی، تخت، تجهیزات و جریان بیماران، بخش مهمی از کیفیت خدمات درمانی را شکل میدهد، در شرایطی که افزایش مراجعات میتواند به ازدحام و طولانی شدن فرآیند ارائه خدمات منجر شود نحوه سازماندهی اورژانس و هماهنگی میان واحدهای مختلف بیمارستان اهمیت بیشتری پیدا میکند.
از سوی دیگر، همه بیماران مراجعهکننده از فوریت یکسانی برخوردار نیستند و تشخیص بیمارانی که نیازمند مداخله فوری هستند، نخستین گام برای جلوگیری از اتلاف زمان در درمان موارد پرخطر محسوب میشود.
در این میان، تریاژ، تصمیمگیری بالینی، دسترسی به تجهیزات، انجام سریع آزمایشها و تصویربرداری، حضور نیروی انسانی متناسب با حجم مراجعات و تعیین تکلیف بهموقع بیماران از جمله حلقههایی هستند که عملکرد آنها در کنار یکدیگر مدت انتظار و زمان حضور بیمار در اورژانس را تعیین میکند.
در همین زمینه، دکتر ابوالفضل بنیاسدی مقدم، متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند از مهمترین چالشهای این بخش و راهکارهای مدیریت فرآیند درمان برای کاهش زمان انتظار بیماران میگوید.
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند گفت: کاهش زمان انتظار بیماران در اورژانس تنها با افزایش سرعت ویزیت امکانپذیر نیست بلکه نیازمند مدیریت صحیح فرآیند درمان، تریاژ دقیق، تسریع اقدامات تشخیصی و درمانی و هماهنگی مؤثر میان اورژانس و سایر بخشهای بیمارستان است.
ابوالفضل بنیاسدیمقدم اظهار کرد: اورژانس یکی از حساسترین و حیاتیترین بخشهای هر مرکز درمانی است چراکه بسیاری از بیماران در شرایطی به این بخش مراجعه میکنند که زمان در تعیین سرنوشت درمانی آنان نقش اساسی دارد و هرگونه تاخیر در ارزیابی، تشخیص و آغاز اقدامات درمانی میتواند بر روند درمان بیمار تاثیرگذار باشد.
وی افزود: در اورژانس، بیمار باید در کوتاهترین زمان ممکن مورد ارزیابی قرار گیرد و بر اساس شدت بیماری و میزان فوریت، اولویت دریافت خدمات برای او مشخص شود از این رو، تصمیمگیری سریع و دقیق، تریاژ مناسب و آغاز بهموقع اقدامات درمانی از مهمترین ارکان فعالیت در این بخش است.
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند ادامه داد: پزشکان و کادر درمان اورژانس در خط مقدم ارائه خدمات درمانی قرار دارند و با طیف گستردهای از بیماریها، آسیبها و شرایط بالینی مواجه هستند.
وی عنوان کرد: این مسئولیت علاوه بر دانش و مهارت تخصصی، نیازمند قدرت تصمیمگیری، مدیریت شرایط بحرانی، حفظ آرامش و توانایی کار تیمی است.
بنیاسدیمقدم در توصیف جایگاه پزشک اورژانس یادآور شد: پزشک اورژانس باید در حساسترین لحظه، بر اساس اطلاعات موجود و شرایط بالینی بیمار، سریعترین و درستترین تصمیم را برای حفظ جان و سلامت او اتخاذ کند و در بسیاری از موارد، کیفیت این تصمیمگیری میتواند بر ادامه مسیر درمان بیمار اثرگذار باشد.
خدمترسانی به بیمهشدگان؛ مسئولیتی با اهمیت ویژه
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند با اشاره به مسئولیت پزشکان و کارکنان اورژانس مراکز درمانی تامین اجتماعی اظهار کرد: حجم بالای مراجعات و تنوع شرایط بیماران، فعالیت در اورژانس مراکز درمانی تامین اجتماعی را با مسئولیت قابل توجهی همراه کرده است با این حال، خدمترسانی به بیمهشدگان و افرادی که در شرایط اضطراری نیازمند دریافت خدمات درمانی هستند انگیزه مهمی برای فعالیت در این حوزه محسوب میشود.
وی گفت: یکی از مهمترین انگیزههای فعالان اورژانس این است که در شرایطی که بیمار و خانواده او با یک وضعیت اضطراری مواجه هستند، بتوانند خدمات مناسب را در کوتاهترین زمان ارائه دهند و در روند نجات جان یا بهبود وضعیت بیمار نقش داشته باشند.
بنیاسدیمقدم افزود: رضایت بیمار و خانواده او و احساس مسئولیتی که در قبال سلامت افراد وجود دارد از مهمترین عوامل انگیزشی برای ادامه فعالیت در محیط پرفشار و حساس اورژانس است.
افزایش مراجعات و فشار کاری از چالشهای اورژانس
وی افزایش حجم مراجعات را یکی از مهمترین چالشهای حوزه اورژانس دانست و اظهار کرد: اورژانس به دلیل ماهیت فعالیت خود همواره با حجم قابل توجهی از مراجعهکنندگان مواجه است و در برخی زمانها افزایش تعداد بیماران میتواند موجب افزایش بار کاری پزشکان، پرستاران و سایر کارکنان شود.
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند ادامه داد: محدودیت نیروی انسانی در برخی شیفتها، ازدحام بیماران، مراجعه موارد غیر اورژانسی، فشار روانی و جسمی ناشی از کار، نیاز به تجهیزات بهروز و همچنین ضرورت هماهنگی سریع با بخشهای تخصصی و بستری از دیگر چالشهای مهم این حوزه است.
وی تاکید کرد: مدیریت این شرایط نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ است و نمیتوان تنها با یک اقدام، همه مشکلات اورژانس را برطرف کرد تقویت نیروی انسانی، توسعه زیرساختها، آموزش مستمر کارکنان و اصلاح فرآیندهای پذیرش، تریاژ، درمان، ترخیص و ارجاع بیماران باید به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.
تریاژ دقیق، مبنای اولویتبندی بیماران
بنیاسدیمقدم با اشاره به اهمیت تریاژ عنوان کرد: اورژانس از پرترددترین بخشهای مراکز درمانی است و به همین دلیل، همه بیماران نمیتوانند بر اساس زمان ورود، خدمات دریافت کنند بلکه اولویت درمانی آنان باید بر اساس شدت بیماری و میزان فوریت تعیین شود.
وی افزود: تریاژ به کادر درمان کمک میکند بیمارانی که شرایط حادتری دارند، سریعتر شناسایی شده و اقدامات لازم برای آنان در اولویت قرار گیرد، این فرآیند نقش مهمی در استفاده صحیح از ظرفیت اورژانس و جلوگیری از اتلاف زمان برای بیماران بدحال دارد.
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند ادامه داد: در کنار تریاژ، مدیریت تختها، توزیع مناسب نیروی انسانی در شیفتها، هماهنگی میان پزشکان و پرستاران و ارتباط مستمر اورژانس با بخشهای بستری و تخصصی، از عوامل مؤثر بر مدیریت جریان بیماران است.
وی یادآور شد: هدف اصلی در مدیریت اورژانس این نیست که صرفاً تعداد بیماران یا زمان انتظار در یک مقطع کاهش پیدا کند بلکه باید اطمینان حاصل شود بیمار بر اساس شدت وضعیت خود، در سریعترین زمان ممکن خدمت متناسب با شرایطش را دریافت میکند.
کاهش زمان انتظار با مدیریت فرآیند درمان
این متخصص طب اورژانس درباره زمان انتظار بیماران اظهار کرد: زمان انتظار در اورژانس تابع عوامل مختلفی است و نمیتوان یک عدد ثابت را برای همه بیماران در نظر گرفت. حجم مراجعات، شدت بیماری، تعداد نیروهای حاضر، نیاز بیمار به آزمایشها و تصویربرداری، مشاوره تخصصی و همچنین ظرفیت تختهای بستری همگی میتوانند بر مدت زمان حضور بیمار در اورژانس تأثیر بگذارند.
وی افزود: برای کاهش زمان انتظار باید کل فرآیند درمان از زمان ورود بیمار تا تعیین تکلیف نهایی، مورد توجه قرار گیرد. تقویت فرآیند تریاژ، تسریع در ویزیت اولیه، انجام سریعتر اقدامات تشخیصی، هماهنگی بهموقع با پزشکان متخصص، تصمیمگیری سریع درباره بستری یا ترخیص و مدیریت مناسب انتقال بیماران از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش زمان انتظار کمک کند.
بنیاسدی مقدم تاکید کرد: کاهش زمان انتظار نباید به قیمت کاهش کیفیت خدمات یا نادیده گرفتن وضعیت بالینی بیمار انجام شود، اولویت در اورژانس ارائه خدمت مناسب به بیمار در زمان مناسب است و مدیریت صحیح فرآیند درمان باید به گونهای باشد که هم سرعت و هم ایمنی بیمار مورد توجه قرار گیرد.
اورژانس؛ بخشی از زنجیره مدیریت حوادث و سوانح
وی درباره نقش اورژانس مراکز درمانی تامین اجتماعی در حوادث و سوانح گفت: اورژانس این مراکز بخشی از زنجیره ارائه خدمات سلامت در استان است و در زمان وقوع حوادث، سوانح، تصادفات و حوادث پرتلفات، متناسب با شرایط و ظرفیت مرکز در کنار سایر اجزای نظام سلامت ایفای نقش میکند.
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند افزود: در چنین شرایطی، پذیرش و تریاژ سریع مصدومان اهمیت زیادی دارد و پس از آن اقدامات اولیه و حیاتی، تثبیت وضعیت بیماران، ارائه خدمات تخصصی و در صورت نیاز هماهنگی برای انتقال بیمار به مرکز درمانی مناسب انجام میشود.
وی ادامه داد: مدیریت حوادث پرتلفات نیازمند هماهنگی میان مجموعههای مختلف است و بیمارستان، دانشگاه علوم پزشکی، اورژانس پیشبیمارستانی و سایر دستگاههای امدادی باید بر اساس شرح وظایف و ظرفیتهای خود در این فرآیند همکاری داشته باشند.
بنیاسدی مقدم بیان کرد: در چنین شرایطی، سرعت عمل در کنار سازماندهی مناسب اهمیت زیادی دارد و تریاژ و تعیین اولویت درمانی مصدومان میتواند به استفاده بهتر از ظرفیتهای موجود کمک کند.
ضرورت تجهیزات مناسب و آمادهبهکاری آنها
وی درباره وضعیت فیزیکی و تجهیزات اورژانس نیز اظهار کرد: فضای فیزیکی اورژانس باید متناسب با حجم مراجعات، نوع خدمات ارائهشده و الزامات مورد نیاز سازماندهی شود و تعداد تختهای فعال و تجهیزات نیز متناسب با ظرفیت مرکز و میزان مراجعه بیماران در نظر گرفته شود.
این متخصص طب اورژانس افزود: وجود تجهیزات احیا، امکانات مانیتورینگ، تجهیزات تشخیصی و درمانی و دسترسی سریع به امکانات مورد نیاز بیماران بدحال از الزامات اساسی یک بخش اورژانس است.
وی تاکید کرد: در کنار تأمین تجهیزات، نگهداری مناسب و اطمینان از آمادهبهکاری آنها نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در شرایط اورژانسی، تجهیزات باید در کوتاهترین زمان قابل استفاده باشند و نقص یا آماده نبودن تجهیزات میتواند روند ارائه خدمت را تحت تأثیر قرار دهد.
توسعه خدمات اورژانس با تمرکز بر مدیریت جریان بیمار
بنیاسدی مقدم درباره برنامههای توسعه و ارتقای خدمات اورژانس تصریح کرد: ارتقای کیفیت خدمات اورژانس باید بر اساس استانداردهای روز و با تمرکز بر مدیریت جریان بیمار، ارتقای شایستگی کارکنان، استفاده از اطلاعات بیمارستانی و توسعه پروتکلهای بالینی دنبال شود.
وی افزود: یکی از محورهای مهم در این زمینه، راهاندازی و پیادهسازی سیستم تریاژ استاندارد و نظارت مستمر بر دقت دستهبندی بیماران است همچنین فرآیند پذیرش تا ترخیص باید مورد بررسی قرار گیرد تا نقاطی که موجب ایجاد ازدحام در تریاژ، اتاقهای درمان یا تختهای تحت نظر میشوند، شناسایی و اصلاح شوند.
وی ادامه داد: مدیریت جریان بیمار به این معناست که از لحظه ورود بیمار تا تعیین تکلیف نهایی، هر مرحله با کمترین تاخیر غیرضروری انجام شود و بیمار در هر مرحله به بخش یا خدمتی که نیاز دارد، هدایت شود.
تناسب نیروی انسانی با زمان اوج مراجعه
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند یکی دیگر از محورهای ارتقای خدمات را مدیریت منابع انسانی عنوان کرد و گفت: شیفتبندی پزشکان و کادر پرستاری باید تا حد امکان با الگوی مراجعات و زمانهای اوج مراجعه بیماران متناسب باشد.
وی افزود: علاوه بر تامین نیروی انسانی مورد نیاز، برگزاری دورهها و کارگاههای توانمندسازی تخصصی برای کارکنان اورژانس نیز اهمیت دارد زیرا کارکنان این بخش به دلیل مواجهه مستمر با بیماران بدحال و شرایط بحرانی باید از آمادگی علمی و مهارتی مناسب برخوردار باشند.
بنیاسدی مقدم بیان کرد: آموزش مستمر در حوزههایی مانند احیای بیماران، مدیریت راه هوایی، برخورد با بیماران دچار سکته مغزی و قلبی، تروما و سایر شرایط اورژانسی میتواند به افزایش آمادگی تیم درمان کمک کند.
وی یکپارچهسازی و استفاده هدفمند از سامانههای اطلاعاتی بیمارستانی را از دیگر محورهای توسعه خدمات برشمرد و یادآور شد: اطلاعات ثبتشده در سامانه HIS میتواند برای تحلیل آماری علل مراجعات، بررسی الگوی مراجعه بیماران، پایش شاخصهای عملکردی و شناسایی نقاط ضعف و قوت فرآیندهای اورژانس مورد استفاده قرار گیرد.
این متخصص طب اورژانس افزود: دادههای ثبتشده در سامانه اطلاعات بیمارستانی میتواند برای پیشبینی نیازهای دارویی و تجهیزاتی و برنامهریزی بهتر منابع مورد استفاده قرار گیرد و تصمیمگیری را از حالت صرفا مبتنی بر تجربه به سمت تصمیمگیری مبتنی بر داده هدایت کند.
وی گفت: پایش مستمر شاخصهایی مانند حجم مراجعات، زمان انتظار، مدت حضور بیمار در اورژانس و میزان استفاده از تختهای تحت نظر میتواند تصویر دقیقتری از عملکرد این بخش ارائه دهد و زمینه اصلاح فرآیندها را فراهم کند.
پروتکلهای بالینی و استفاده از زمان طلایی
بنیاسدی مقدم با تاکید بر ضرورت توسعه پروتکلهای بالینی تصریح کرد: تدوین و ابلاغ دستورالعملهای بومیشده برای مدیریت بیماریهای شایع و پرخطر از جمله سکتههای مغزی و قلبی حاد، میتواند به هماهنگی بیشتر تیم درمان و کاهش تاخیر در ارائه خدمات کمک کند.
وی افزود: در برخی بیماریها، زمان آغاز درمان اهمیت ویژهای دارد و هرچه فرآیند شناسایی بیمار، انجام اقدامات اولیه، تشخیص و شروع درمان سریعتر و منسجمتر انجام شود، امکان استفاده مؤثرتر از زمان طلایی درمان فراهم خواهد شد.
این متخصص طب اورژانس ادامه داد: برای دستیابی به این هدف، همکاری میان پزشکان اورژانس، متخصصان مربوط، پرستاران، کارکنان تشخیصی و سایر اعضای تیم درمان ضروری است و باید مسیر مشخصی برای بیمارانی که نیازمند اقدامات فوری هستند وجود داشته باشد.
وی تاکید کرد: استفاده از زمان طلایی تنها به سرعت عمل یک پزشک وابسته نیست، بلکه نتیجه عملکرد یک زنجیره درمانی است که از تریاژ و ارزیابی اولیه آغاز مقدم در جمعبندی سخنان خود گفت: کاهش زمان انتظار بیماران در اورژانس نیازمند نگاه فرآیندی به خدمات است و میشود و تا اقدامات تشخیصی، درمانی، بستری یا انتقال بیمار ادامه پیدا میکند.
مدیریت فرآیند درمان؛ رویکردی برای ارتقای خدمات اورژانس
بنیاسدی مقدم در جمعبندی سخنان خود یادآور شد: کاهش زمان انتظار بیماران در اورژانس نیازمند نگاه فرآیندی به خدمات است و باید همه مراحل از ورود بیمار، تریاژ و ویزیت اولیه تا اقدامات تشخیصی، درمان، تعیین تکلیف و ترخیص یا انتقال مورد بررسی قرار گیرد.
وی افزود: هر مرحلهای که بدون ضرورت موجب تأخیر شود، میتواند جریان ارائه خدمات را با اختلال مواجه کند؛ بنابراین شناسایی گلوگاهها، اصلاح فرآیندها، تقویت نیروی انسانی، تأمین تجهیزات، آموزش مستمر و استفاده از دادههای بیمارستانی باید در کنار یکدیگر دنبال شود.
متخصص طب اورژانس بیمارستان حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند بیان کرد: در نهایت، هدف از این اقدامات، ارائه خدمات ایمن، سریع و متناسب با وضعیت بیمار است تا بیماران بدحال در کوتاهترین زمان ممکن شناسایی و اقدامات مورد نیاز برای آنان آغاز شود و ظرفیت اورژانس نیز به شکل مؤثرتری مدیریت شود.
بیمارستان حضرت ابوالفضل العباس(ع) بیرجند (میلاد ۳) در سال ۱۳۹۴ به بهرهبرداری رسید و با برخورداری از ۹۶ تخت بستری، امکان توسعه تا ۱۴۰ تخت را دارد. این بیمارستان در بخشهای بستری، ویژه، درمانگاه تخصصی و خدمات پاراکلینیک، طیف متنوعی از خدمات درمانی را ارائه میکند و بخشهایی از جمله داخلی، جراحی، زنان و زایمان، اطفال، اورژانس، ICU، CCU، NICU و دیالیز را در خود جای داده است.
همچنین درمانگاه تخصصی بیمارستان در دو شیفت صبح و عصر و مجموعهای از خدمات تشخیصی و پاراکلینیکی از جمله آزمایشگاه، سیتیاسکن، رادیولوژی، سونوگرافی، داروخانه و خدمات تخصصی تشخیصی در این مرکز فعال است.